Piet van den Boer

Sinds enige tijd ben ik erg geïnteresseerd in de ontwikkeling die de boekenbranche doormaakt op het gebied van digitalisering. Een paar jaar geleden werkte ik als online marketeer bij selexyz, toen vond ik dat al erg interessant. Nu ik echter als docent online marketing werk, ervaar ik aan den lijve welke impact digitalisering van lesmateriaal kan hebben op docenten en studenten.

Een tijdje terug schreef ik dan ook een blog over het uitgeven van een online marketing boek, of eigenlijk waarom uitgevers dat nu juist níet moeten doen. Naar mijn idee zou een uitgever de moed moeten hebben om te investeren in een community rondom dit onderwerp waar klanten (studenten, marketeers, docenten) een abonnement op kunnen nemen. Multimediale, up-to-date content uit boeken, blogs en congressen die wordt gecureerd door experts vormt de basis voor een interactief platform waaraan leden kunnen bijdragen.

Dit blog heb ik geschreven nadat ik met verschillende uitgever heb gesproken, en het blog vormde een aanleiding voor meer discussie en gesprekken met uitgevers. Wat mij opviel in deze gesprekken was dat de meeste mensen die ik sprak in eerste instantie ‘helemaal vóór digitalisering van lesmateriaal’ waren. Het gesprek kwam dan echter bijna altijd op twee dooddoeners uit:

• Studenten zitten daar niet op te wachten
• Als ze één boek downloaden, kopieert iedereen het en verdien ik niets meer

Ik wil nu graag ingaan op deze twee opmerkingen, die een constructieve discussie over de mogelijkheden van digitalisering in de weg lijken te staan.

Studenten zitten niet op digitalisering te wachten

Deze opmerking is in mijn ogen (in tegenstelling tot de andere) een zeer valide zorg. Dit is iets dat uitgezocht moet worden. Niet alleen of studenten behoefte hebben aan digitalisering van lesmateriaal, maar ook of ze er de middelen voor hebben (laptop, tablet, smartphone) en wat ze nu precies van digitalisering verwachten. Waar liggen de mogelijkheden en waar liggen de beperkingen? Door dit uit te zoeken en bij ontwikkeling te focussen op de zaken die studenten belangrijk vinden is de kans van slagen een stuk groter.

Tot we dat echter hebben uitgezocht, kan het geen argument zijn om te stoppen met nadenken over digitalisering. Op dit moment zijn een aantal van mijn studenten onderzoek aan het doen onder studenten, uitgevers en andere stakeholders over de behoefte en de mogelijkheden tot digitalisering van lesmateriaal. Ik ben erg benieuwd naar de uitkomsten!

Als ze één boek downloaden, kopieert iedereen het en verdien ik niets meer

Komt deze quote je bekend voor? Nee? Vervang boek eens door mp3… En nu? Dit was bijna standaard de houding van de muziekindustrie in de jaren ’90 en ’00 als het ging om digitalisering van het aanbod. Door het uitblijven van goed legaal aanbod, heeft het illegale aanbod via Napster, Kazaa en Thepiratebay een enorme vlucht genomen. Pas met iTunes en onlangs Spotify zijn er goede legale alternatieven gekomen, voor een behoefte die bij de consument bestaat.

Het is dus zaak om niet te denken in problemen, maar in kansen. Er vindt op dit moment een verschuiving plaats, waarbij mensen steeds meer belang hechten aan ‘toegang’ in plaats van ‘eigendom’. Als ik -zoals via Spotify- alle muziek die ik wil, altijd en overal kan luisteren, waarom zou ik die muziek dan nog willen bezitten? Rdio, MOG en Napster doen in de VS hetzelfde, en Netflix -ook in de VS- doet biedt films en series op deze manier aan.

Dit zou weleens een belangrijk wapen kunnen zijn tegen het downloaden van muziek, films en e-books via torrents en nieuwsgroepen. Het is immers niet nodig om te  downloaden of te delen als je altijd (ook offline) beschikking hebt over alle media die je verlangt.

Een vriend van me wees me onlangs op de Spaanse startup 24symbols, die precies dit doet voor e-books: Een Spotify voor E-books dus. Alle boeken staan in de cloud, je kunt meteen beginnen met lezen wanneer je in bent gelogd. 24symbols werkt net als Spotify met het freemium model: Een gratis beperkte versie, en een abonnement voor alle premium content. Helaas zijn er nog niet veel uitgevers aangesloten (klinkt bekend?), dus veel waarde zit er nog niet in het betaalde abonnement. Ook wordt er (nog) geen gebruik gemaakt van multimediale content, maar de ontwikkeling daarvan ligt wel in de lijn der verwachtingen.

Wat wil ik hier nu mee zeggen? Kijk verder dan het aloude businessmodel van het verkopen van bezit! Toegang kan genoeg zijn, als die toegang maar aantrekkelijk genoeg wordt gemaakt! Het abonnementsmodel wordt nu bij verschillende media geprobeerd en zou ook goed kunnen werken voor digitale literatuur en lesmateriaal. Dit model kan ervoor zorgen dat er op lange termijn meer wordt verdiend aan dezelfde content, en zorgt voor een prikkel om dezelfde content up-to-date te houden om de waarde van het abonnement te bewijzen.

Overigens pleit ik niet persé voor een abonnementsmodel. Een erg leuk voorbeeld van een boek dat (ook) digitaal is uitgebracht middels een app is de debuutroman van Sidney Vollmer ‘Alles ruikt naar chocola’. Deze app kost €7,99 en biedt erg leuke extra functionaliteit zoals het luisterboek (naast de tekst versie), referenties naar Youtube, Spotify en andere bronnen ín de app. Wanneer de schrijver het in het boek heeft over een muziekvideo, staat er een linkje bij naar de betreffende video op Youtube. Een erg leuke manier om de inhoud van het boek te verrijken met relevante content.

.

En nu?

We zijn er natuurlijk nog niet. Het internet, mobiel en tablets bieden prachtige mogelijkheden maar zonder het juiste platform en de juiste content gebeurt er weinig. Zal 24symbols net zo disruptive worden als Spotify? Of komt er een Nederlandse uitgever met ballen die dit oppakt?

Van één ding ben ik echter overtuigd. Het gaat er komen, en snel ook. Het is aan uitgevers of ze hierin mee gaan, of net als de grote platenlabels veel geld verliezen door deze ontwikkeling te ontkennen. Ik hoop op het eerste, en in mijn geval allereerst op een uitgever die het aandurft om constructief na te denken over een online marketing leeromgeving / community.

Ik ben benieuwd…